Fixed of Growth mindset - Dweck

Wat is de growth en fixed mindset theorie?

In Agile, Basics by PeterLeave a Comment

Leestijd: 12 min.

Volgens Carol Dweck zijn er twee belangrijke denkrichtingen waarmee we door het leven kunnen gaan. Zij benoemd een growth mindset en een fixed mindset. Het hanteren van de juiste mindset blijkt essentieel om succesvol te zijn.

Carol S. Dweck - Mindset - Boekcover

Carol Dweck is professor Psychologie aan Stanford University en auteur van het boek: Mindset, The New Psychology of Success. Haar onderzoek heeft zich toegespitst op de vraag waarom mensen slagen en hoe succes kan worden bevorderd. In dit boek beschrijft Dweck, hoe bewuste en onbewuste gedachten ons beïnvloeden.

De basale overtuigingen die iemand heeft, bepalen namelijk wat men kan, wil en/of men daarin slaagt. Een overtuiging heeft iedereen, dus zowel de medewerker, coach als leider! De aanwezige mindset heeft, volgens Dweck, een enorme impact op o.a. gedrag, het omgaan met falen, ontwikkeling etc. Kortom, impact op jouw leven.

Dweck stelt dat hoe iemand omgaat met succes, falen en het gedrag afhangt van iemands mindset. Deze theorie is wetenschappelijk onderbouwt en sluit goed aan bij de beschrijving van een agile mindset, maar beschrijft tegelijkertijd een minder bekende uitdaging in agile werken: mensen met een fixed mindset staan minder open voor agile werken!

Deze theorie biedt een aanvullend inzicht in mogelijke benaderingen van een uitdaging door leiders en medewerkers, waar je als agile coach terdege van bewust dient te zijn. Het beschrijft Em passant ook, waarom bepaalde type leiders niet voor agile werken kiezen.

De theorie van Dweck is samen te vatten in een hele simpele beschrijving van één karaktereigenschap. Wie geloofd dat talenten en vaardigheden in grote mate zijn te ontwikkelen, beschikt over een growth mindset. Geloofd iemand dat talenten en vaardigheden zijn aangeboren, dan beschikt diegene over een fixed mindset.

In dit artikel worden de mindsets beschreven, welke invloeden deze hebben op gedrag en tot slot wat de impact is op leiderschapsstijlen.

1. De wereld volgens Dweck

Het prachtige van de mindset theorie van Dweck is dat het een eenvoudig en begrijpelijk uitgangspunt hanteert: de wereld is te verdelen in mensen die openstaan voor leren en mensen die er niet voor openstaan, en dat deze eigenschap alles beïnvloedt.

Deze eigenschap bepaald volgens haar echt alles: van wereldbeeld tot en met intermenselijke relaties. Carol Dweck legt vervolgens uit waarom het niet alleen onze vaardigheden en talenten zijn die voor succes zorgen, maar of we onze doelen benaderen met een fixed of een growth mindset.

Volgens de agile mindset gedachte, waar we altijd openheid, transparantie en leermogelijkheden als uitgangspunten meenemen. Gericht op het veranderen van houding en gedrag, geeft Dweck inzicht in de vraag: is iedereen daar wel toe in staat?

Het gaat namelijk over een persoonlijke overtuiging op ‘aanleg’. Jouw leermogelijkheden bekijk je namelijk altijd vanuit een persoonlijke denkrichting.

We hanteren daar heel veel mooie en verschillende woorden voor, zoals bekwaamheid, aanleg, capaciteiten, vermogen, talent, vaardigheden, capaciteiten, mogelijkheden etc. Vaak worden al deze woorden samengevat in het woordje: intelligentie.

Maar als we al deze woorden nu eens trachten samen te vatten en jou de volgende vraag stellen:

Is intelligentie aangeboren of niet?

Wat denk jij? Jouw antwoord is veelzeggend, het zegt namelijk veel over jouw mindset. Toets jouw antwoord zo direct maar eens aan onderstaande beschrijvingen van een fixed en growth mindset!

2. Fixed mindset versus growth mindset

In het Nederlands zijn diverse vertalingen voor fixed mindset, de volgende herken je welllicht: vaste mindset, gesloten mindset, gefixeerde mindset of statische mindset.

Voor growth mindset hanteert vrijwel iedereen ‘groeimindset’, maar soms ook ‘groeiende” of “incrementele” theorie van intelligentie waarmee de groeimindset wordt bedoelt.

In dit artikel worden de Engelstalige benamingen gehanteerd, gewoonweg omdat deze termen in deze theorie beschreven zijn.

Laten we eerst eens kijken naar de verschillende stellingen die horen bij Fixed en Growth mindset:

2.1 Fixed mindset

Degenen die hun persoonlijkheid of intelligentie als onwrikbaar beschouwen, hebben een vaste denkrichting. Zij geloven dat noch persoonlijkheid noch intelligentie aan verandering onderhevig is en voelen de noodzaak om zichzelf voortdurend in alle situaties te bewijzen. Dit noemt Dweck een vaste, gefixeerde manier van denken.

Kenmerkende uitspraken fixed mindset:

  • Een persoonlijkheid is een vast gegeven.
  • Intelligentie is een vaste eigenschap.
  • Je krijgt het met je geboorte mee, het is een gegeven.
  • Belemmeringen kunnen anderen nemen, ik niet
  • Succes krijg je in de schoot geworpen.
  • De ‘overtuigingen’ zijn  gericht op oordelen.
  • ‘Ik kan het niet’

2.2 Growth mindset

Een persoonlijkheid of -kenmerken kan je verbeteren of veranderen in de loop van de tijd. De toekomst biedt kansen om te groeien, zelfs in uitdagende tijden. Een op ontwikkeling gerichte manier van denken.

Kenmerkende uitspraken growth mindset:

  • Intelligentie kan worden getraind.
  • Hersenen zijn een groei-orgaan.
  • Je kunt altijd leren en ontwikkelen.
  • Belemmeringen zijn uitdagingen om te ontwikkelen.
  • Succes is leren en doorzetten, ook bij tegenslag.
  • De ‘overtuigingen’ zijn gericht op verandering.
  • ‘Ik kan het NOG niet’

Zoals je zojuist hebt kunnen lezen is het vermogen ‘om te verbeteren’ mede af te lezen a.d.h.v. het gekozen woordgebruik. Maar je kunt het met name herkennen of zien in het getoonde gedrag. Zie onderstaande afbeelding:

Fixed vs Growth mindset - 10x taalgebruik - Dweck

Nu zijn dit natuurlijk twee uitersten. Veel mensen beschikken over beide denkrichtingen (mixed vorm). Waarbij er veelal één op de voorgrond is, en altijd nadrukkelijk tot uitdrukking komt als er sprake van falen. Daardoor is de mindset vaak af te lezen uit de combinatie van individueel gedrag en woordgebruik.

3. Wat is de impact van een bepaalde mindset op jouw leven?

Het is vanzelfsprekend dat jouw mindset, hoe je denkt en gedraagt, impact heeft op de kwaliteit van jouw leven.  Laten we eens kijken wat Dweck daarover zegt.

3.1 impact van een fixed mindset

Stel je nu eens voor dat jij meent dat het geheel van jouw kwaliteiten een vast gegeven is, een fixed mindset. Dan creëert dat volgens Dweck een drang om jezelf steeds te willen bewijzen.

Eigenlijk is dat heel logisch, want als je geloofd dat je een bepaalde hoeveelheid intelligentie, een bepaalde persoonlijkheid of een vast moreel kompas hebt dan heb je geen andere mogelijkheid dan te bewijzen dat je voldoende ervan in huis hebt.

Stel je nou eens voor dat je voor jezelf niet zou kunnen bewijzen dat je voldoende in huis hebt, dan voel je jezelf vermoedelijk ongelukkig of nog beter omschreven, zeer gebrekkig. Dan ben je, volgens je eigen maatstaven, gebrekkig in je eigen basale capaciteiten.

In voorgaande afbeelding zag je al de gebruikelijke gedragingen, maar deze beschrijven niet wat het met iemand doet. Wat je dan volgens Dweck waarneemt is dat volwassenen met deze mindset het doel hebben om zich altijd te bewijzen.

Waar dan ook: in relaties, je studie, werkomgeving, carrière, sport en spel etc. De overeenkomst is dat men altijd een bevestiging zoekt van het eigen karakter, persoonlijkheid of intelligentie. Elke situatie verloopt altijd via een vast patroon: Zal ik worden geaccepteerd of afgewezen, Zal ik slagen of falen? Zien ze mij als slim of dom? Voel ik mij straks als winnaar of verliezer?

Denk nu niet dat je met een fixed mindset niet de absolute top kan behalen, de geschiedenis bewijst het tegendeel. Leiders met een fixed mindset zijn echter veelal minder prettige persoonlijkheden, waardoor ze ook regelmatig in de geschiedenis een plekje veroveren.

Ook zijn er voldoende managers met een fixed mindset, net als er ruim voldoende medewerkers zijn met deze mindset. Volgens Dweck levert een fixed mindset normaliter altijd een negatief invloed op alle aspecten van je leven.

De stap naar growth mindset is te maken, zodra je bedenkt dat je dingen kunt veranderen. Door ruimte te maken voor verandering, komt een growth mindset weer in beeld.

3.2 impact van een growth mindset

Volgens Dweck hebben veel mensen zijn hun growth mindset in hun jeugd kwijtgeraakt, gelukkig hebben velen deze ook weten te behouden, maar het betoog van het verhaal is dat iedereen in staat is om te werken aan een growth mindset!

Deze growth mindset is immers gebaseerd op de overtuiging dat je basiskwaliteiten kunt veranderen door je eigen inspanningen. Het vraagt een overtuiging dat iedereen kan veranderen en groeien door toepassing en ervaring. Ongeacht je aanvankelijke talenten en aanleg, interesses, karakter of ‘temperament’.

Volgens Dweck is dit besef uitermate belangrijk, omdat het de weg opent om feitelijk te kunnen veranderen waar je naar streeft en wat je ziet als succes. Dit doe je door de definitie, betekenis en impact van falen te veranderen. Hiermee verander je direct de diepste betekenis van inspanning. Als je deze denkrichting volgt ontstaat vanzelf de ruimte om te ontwikkelen en te verbeteren door te leren.

Toch betoogd Dweck dat het allemaal anders kan. Het is namelijk uitermate belangrijk dat men leert dat men een keuze heeft! Een helpende hand van je ouders, vrienden, leraar of coach is daarbij een belangrijk startpunt voor ontwikkeling. De rest doet men dan zelf, vooral omdat een groei mindset tot stand komt en deze de verdere ontwikkeling stimuleert.

Het is volgens Dweck waarschijnlijk dat individuen met een groeimindset hard zullen blijven werken, ondanks tegenslagen en de eigen kijk op intelligentie aanvullend beïnvloed kan worden door ondersteuning uit de omgeving.

Een voorbeeld: als je kinderen complimentjes geeft als “Goed gedaan, dat is heel slim van jou”, dan is het veel waarschijnlijker dat zij een gefixeerde manier van denken zullen ontwikkelen, terwijl complimenten als “Goed gedaan, je hebt er zeer hard voor gewerkt” waarschijnlijk tot een “groei”-mindset zullen leiden.

In onderstaande afbeelding nog veel meer voorbeelden, maar nu in een werksituatie.

Fixed vs growth mindset - leiderschap - uiterste polen

4. Het ontwikkelen van een growth mindset in 3 stappen

Uit het onderzoek van Dweck blijkt dat de tot standkoming van een fixed mindset vaak in de jeugd tot stand komt en het daarna een uitdaging is om van een fixed mindset weer naar een growth mindset te groeien.

Dweck stelt daarbij dat de fixed mindset kan veranderen, maar dat dit pas tot stand kan komen als men leert dat deze mindset aangepast dient te worden om vooruit te kunnen komen.

Een goede methode daartoe is dat men als eerste stap leert dat er 2 verschillende mindsets zijn, waarbij men de basisbegrippen van de fixed en growth mindset overbrengt, deze daardoor kent en vervolgens begrijpt wat ze inhouden, hoe ze in elkaar grijpen en welke belemmeringen er door ontstaan.

De tweede stap is de realisatie dat de gedachten, overtuigingen, handelingen en kwaliteiten verandert kunnen worden, waardoor er nieuwe (levens)paden ontstaan.

Het logische vervolg is dan daadwerkelijk te starten door een stap te nemen.

Prijs daarbij vooral de werkethiek, niet de intellligentie of het talent. Het proces is velen malen belangrijker dan het resultaat. Wat is de inzet? Hoeveel moeite heeft het gekost? Welke strategieën zijn gehanteerd? Wat was hun doorzettingsvermogen? Hoe is de uitdaging benadert, Welke focus was er? en last but not least: Wat is de verbetering? Dit proces creëert een growth mindset!

Als je bovenstaande leest herken je in het advies van Dweck direct een benadering van agile werken. Zelfs als je mindsets op sommige gebieden (schijnbaar) vastliggen, blijven het toch echt overtuigingen en kunnen ze veranderd worden.

Een belangrijk hulpmiddel om je denkpatroon te veranderen is volgens Carol daarbij:

Als je je gedachten kunt veranderen, kun je ook je mindset veranderen!

Tot zover een eerste verkenning van de theorie, we gaan nu de diepte in om bovenstaande stappen te kunnen maken. Waarbij we de overtuigingen die mensen hebben eens beschouwen.

5. De mindset theorie van Dweck verder onderbouwd

Jarenlang schreven deskundigen verschillen, zoals bijvoorbeeld intelligentie, bedachtzaamheid of avontuur zoekende types toe aan de combinatie van omgeving, fysiologie en genetische opmaak van het individu.

Dweck stelt dat elk persoon begint met een unieke genetische bekrachtiging, maar dat ervaring, training en persoonlijke inspanning het verschil maakt. De belangrijkste factor bij het bereiken van deskundigheid is niet een vaststaande vaardigheid, maar doelgerichte inzet.

Volgens Dweck worden echter individuele eigenschappen ook gevormd door andere factoren. Factoren die denkrichtingen tot stand brengen en in stand houden. Hiertoe een mooie quote:

‘De kijk die je op jezelf hebt, heeft een grote invloed op de manier waarop je je leven leidt’

Volgens Dweck kunnen individuen worden ingedeeld volgens hun impliciete standpunten over waar hun vermogens vandaan komen.

  • Sommigen geloven dat hun succes is gebaseerd op aangeboren vermogens; zij hebben dus een gefixeerde theorie van intelligentie (fixed mindset).
  • Anderen, die geloven dat hun succes gebaseerd is op hard werken, leren, training en vasthoudendheid, hebben juist een groeiend of incrementele theorie van intelligentie (growth mindset).

6. Iedereen wordt geboren met een growth mindset!

Huh? Een mindset is toch niet aangeboren? Wel binnen de termen van deze theorie! Denk er maar eens over na, gezonde baby’s doen ongelooflijke uitdagende taken volledig zelf, zoals leren lopen en praten. Baby’s en kinderen geven niet op en gaan door in hun ontwikkeling. Ze vallen, staan op, vallen, staan op en gaan weer door.

Wat verandert er dan als diezelfde kinderen later stoppen met het volgen van hun natuurlijke drang om te leren? En daarmee een fixed mindset ontwikkelen? Waarom durft men niet meer te vallen?

Daar geeft Dweck antwoord op in haar boek. Zij beschrijft dat de zienswijze van een fixed mindset bij kinderen, meestal tot stand komt onder invloed van hun leraren of ouders. Hetzelfde geldt vanzelfsprekend ook voor een Growth mindset, maar dan gaat het ‘goed’ dus springt het minder in het oog.

Volgens Dweck worden kinderen bang om niet slim te zijn, daardoor wordt hun vermogen om uitdagende dingen te doen belemmert. Als je namelijk slim bent, worstel je niet om iets te begrijpen. Dus stoppen met worstelen lijkt slim. De ellende is dat de fixed mindset die dan ontstaat een belemmering wordt.

Want hoe je met situaties omgaat en ontwikkelt wordt bepaald door je mindset. Gelukkig is een mindset te veranderen, maar daar moet je dan wel wat voor doen.

7. Hoe kunnen we anderen helpen?

Hier ligt een belangrijke opdracht voor leraren, ouders, leiders en coaches.

Met name scholieren en studenten kunnen een enorme verandering doormaken als ze de verschillen in mindset kennen en de impact hiervan begrijpen.

Even een zijstapje uit deze theorie. Veel mensen zijn van mening dat het huidige schoolsysteem de ontwikkeling van creativiteit niet voldoende ondersteund, men creëert volgens hen ‘cijferkanonnen’ die in staat zijn om een toets te halen. Dit sluit sterk aan bij de mening van Dweck, waarbij ze de fixed mindset beschrijft.

Veel onderwijzers zijn zich hiervan bewust en zijn daar actief mee bezig, alleen is de prestatiedruk erg hoog. Ouders willen namelijk graag dat hun kind naar het juiste vervolgniveau gaat, maar daarbij wel denkend: hoe hoger, hoe meer toekomstkansen.

Maar ook medewerkers, leiders en coaches kunnen zichzelf en anderen ontwikkelen, door de inzichten van Dweck te delen. Dat dit nodig is blijkt uit onderstaande afbeelding.

Fixed vs Growth mindset - gedrag - Dweck

8. Het effect van mindsets op falen, prestatie en succes.

In onze maatschappij ligt veel druk op veel mensen, we hebben het vaak over prestatie leveren en in het slechtste geval plakken elkaar ook nog etiketten op.

Alles dient meetbaar te zijn en dat vinden velen vanzelfsprekend. Maar, wat nu als je een fixed mindset hebt ontwikkeld? Dan heb je een extra uitdaging, want hoe ga je dan om met falen, het leveren van een prestatie of succes?

Zoals eerder beschreven zijn veel mensen zich helemaal niet bewust van hun manier van denken, dit is ook niet noodzakelijk. Toch toont hun gedrag goed aan hoe men denkt, vooral hoe ze reageren op falen is veelzeggend.

8.1 Wat als men faalt?

Laten we het eens hebben over falen. Ja, ook jij zal een keer falen. Wist je al dat de mindset bepaald hoe men er dan mee omgaat?

Agile practitionairs zeggen dan: ‘ik heb ervan geleerd’, maar dat is te gemakkelijk, want dan beschik je blijkbaar al over een growth mindset. Overigens kunnen ook agile werkenden falen als pijnlijk ervaren, maar zullen het uiteindelijk kunnen vertalen. Men beschrijft het dan als het tegenkomen van een probleem of een tegenslag, die je onder ogen moest zien en waarvan je moest leren. Het verandert echter niet wie je bent en je gebruikt de tegenslag om je verder te ontwikkelen.

Als je tegen iemand met een fixed mindset zegt dat ‘heeft geleerd of kan leren van een fout’ dan koopt deze dat niet van je! Je zit dan op een volledig andere golflengte en als je niet oppast maak je ‘het falen’ voor de ander ‘echt een dingetje’. Zowel als het diegene is die ‘gefaald’ heeft, of deze iets (mag) vinden van jouw falen.

Mensen met een fixed mindset zijn zeer bang te falen omdat dit een negatieve weergave is van hun basisvaardigheden. Want wist je dat bijvoorbeeld voor iemand een vaste mindset heeft, de mislukking bepaald wie diegene is?

Falen wordt getransformeerd van een actie

IK HEB GEFAALD

naar een identiteit

IK BEN EEN MISLUKKELING.

De consequentie van ‘falen’ is voor een fixed mindset erg groot, want Dweck ontdekte dat de reacties op het ‘falen’ vaak negatief waren, met name omdat de mensen niet geloofden dat ze in staat waren om hun situatie te veranderen. De reacties varieerden van excuses maken, anderen de schuld geven, apathie, depressie etc.

Dezelfde mensen met een extreme fixed mindset zijn regelmatig ook fanatieke rechters als een ander een fout heeft gemaakt. In extremis: ‘Jij hebt gefaald, dus jij bent een mislukkeling’.

Mensen met een fixed mindset zijn zeer bang te falen omdat dit een negatieve weergave is van hun basisvaardigheden. Het kunnen falen is een voortdurende zorg.

Mensen met een growth mindset maken zich minder zorgen, ze weten dat ze fouten zullen maken en daar van gaat leren. Om het in het vervolg beter te doen.

8.2 Het leveren van prestaties

Sommige mensen bereiken meer en anderen minder. Dat is een feit. Wist je echter dat een aantal onderliggende denkrichtingen of -beelden daarbij een rol spelen?

Hieronder een opsomming van allerlei feitjes en aannames. Welke van de onderstaande zijn volgens jou geen feit?

  • Veel mensen kennen het doorzettingsvermogen en vastberadenheid van de ‘groten der aarde’ niet. De meeste mensen met ‘een gave’ hebben door de jaren heen heel hard moeten werken, doorzetten, fouten gemaakt en geleerd, voordat ze ‘groot’ werden.
  • Veel mensen denken dat getalenteerde mensen moeiteloos iets bereiken, maar dat is niet correct. 
  • Mensen met een growth mindset geven niet op als ze falen. Ze ontdekken leerstrategieën om uitdagingen te overwinnen (patronen vinden in fouten, betere coping-strategieën ontwikkelen, etc.). Ze maken van de buitenwereld bondgenoten om hen te helpen bij het leren (in plaats van naar anderen te kijken als rechters)
  • Wanneer mensen geprezen worden om hun kunnen, kunnen ze bang zijn die perceptie te beschadigen (als ze worstelen) en stoppen zichzelf uit te dagen.
  • Wanneer mensen worden geprezen voor hun harde werk, gaan ze vaak toekomstige uitdagingen aan.
  • Een fixed mindset beperkt prestaties, vult de geest van mensen met storende gedachten, en maakt van andere mensen rechters in plaats van bondgenoten.
  • In het algemeen moedigt een groeimindset mensen aan om hun geest volledig te ontwikkelen door uitdagingen aan te gaan en beperkende gedachten te vermijden die hen zouden kunnen tegenhouden.
  • Wat ieder mens in de wereld kan leren, kunnen bijna alle anderen leren als ze de juiste omstandigheden krijgen om te leren. 
  • Artistiek vermogen, lang beschouwd als een ‘gave’ kan worden aangeleerd. Het gaat meer om beter zien.

Wat waren de feiten en wat waren de aannames volgens jou?

Succes wordt vaak overgewaardeerd. Zelfs bij uitzonderlijk bekwame mensen blijft de sleur die zij zichzelf opleggen vaak onopgemerkt.”

De stellingen waren om je te triggeren, denk daar nog eens later over na.

Noot: Het waren allemaal ‘feiten’, maar als je twijfelt over bovenstaande stellingen zou ook het kunnen zijn dat er sprake is van een fixed mindset.

9. Mindset & Leiderschap

Vanzelfsprekend hebben de meeste leiders een Growth mindset, maar iedereen kent ook leiders met een Fixed mindset.

In onderstaande afbeelding zijn uitersten beschreven, helaas zijn de fixed mindset voorbeelden gebaseerd op daadwerkelijke gebeurtenissen (die ooit in het nieuws zijn geweest).

Fixed vs growth mindset - leiderschap - uiterste polen

10. Wat heb je te doen als leider?

Zoals je weet zin medewerkers zijn heel verschillend. Met verschillende leiderschapsstijlen kom je al een heel eind. Een aanvulling hierop is het kunnen inschatten welke mindset jezelf hebt en je collega’s.

Je herkent een fixed of growth mindset veelal aan hun reactie als je iets zegt. Maar het begint al eerder. Door te weten wat en hoe je iets zendt als leider en wat dat voor impact dit heeft op de ontvanger. Daarvoor is een mooi overzicht wat ‘vrij vertaald’ is o.b.v. het onderzoek van Dweck.

Fixed vs growth mindset - leiderschap - uiterste polen

Bovenstaande afbeelding is een voorbeeld over het effect van communicatie. Slechts om een eerste inzicht te geven in wat een fixed of growth mindset van jouw communicatie oppakt. Wellicht heel anders dan je verwacht.

Tot slot

Carol Dweck heeft een enorme impact gemaakt met haar theorie. Deze theorie heeft bijgedragen aan het creëren van een andere visie op ‘talent’ en ‘gave’.

New mindset - New result

Het begrijpen dat je daadwerkelijk kunt veranderen, door het veranderen van je mindset, haalt een mogelijke belemmering bij veel mensen weg. Men realiseert zich dat dingen anders kunnen, mits je je langdurig inzet, openstaat voor nieuwe ervaringen en het leren niet opgeeft.

Lees voor groei in een organisatie het artikel: 5 disciplines van een lerende organisatie

Leave a Comment