Wat is Holding Space? Het creëren van ruimte!

In Agile, Intermediate, Leiderschap by PeterLeave a Comment

Leestijd: 8 min.

Holding Space is volgens Heather Plett het creëren van ruimte voor jezelf of voor een ander, om te ontwikkelen, te groeien of om een oplossing voor een probleem te vinden.

Hoewel er meerdere mensen claimen deze theorie te hebben bedacht, wordt Hearther Plett beschouwd als de eerste die Holding Space beschreven heeft.

The art of holding space - Heather Plett - Cover

Heather Plett beschrijft in haar boek: ‘the art of holding space a practice of love, liberation, and leadership’ hoe een verpleegster het gezin ondersteunde in het omgaan met afscheid nemen van een dierbare.

De Holding Space die de familie werd geboden door een verpleegkundige heeft zij vastgelegd, opdat deze ervaring gedeeld kon worden. Zoals uit de titel al blijkt gaat het ook over leiderschap.

Wellicht vind jij het ook van belang om de theorie van Holding Space te kennen, want deze theorie beschrijft het coachen, faciliteren en gidsen van je medemens op een liefdevolle manier. Voor leiderschap is deze theorie ook interessant, het biedt namelijk handvatten om verder te ontwikkelen. Het is een andere stroming dan je wellicht gewend bent, het is namelijk van oorsprong een altruïstische benadering.

Je kunt op 2 manieren Holding Space inzetten, voor jezelf of voor een ander. Maar in beide gevallen hanteert men het om verandering mogelijk te maken. In dit artikel is getracht om Holding Space ook vanuit een organisatieperspectief te belichten.

Transformatie en Holding Space

Voor een transformatie of een verandering zal het oude moeten worden losgelaten. Dat vraagt om veranderbereidheid van iedereen. Daar zijn allerlei veranderingsmethoden voor, elke leider behoort er minimaal een aantal te kennen.

Toch zal je regelmatig ervaren dat een verandering door een leider wordt doorgevoerd die zelf nog niet wilt veranderen. Deze klassieke manager, meent bijvoorbeeld te kunnen leiden door ouderwetse stappenplannen te hanteren. Wat je dan ziet is dat de veranderingsfase vaak nog goed verloopt, maar na de verandering zie je dat de borging niet optimaal is. De bekende ‘losse eindjes’.

Bij agile teams kunnen de teamleden vaak zelf adequaat de ontstane gaten vullen en bijsturen, maar ook dan hebben de operationele leiders hun handen vol aan het benodigde extra instappen om de gaten dicht te lopen.

Volgens McKinsey slaagt minder dan 30% van de veranderprocessen, voor digitale veranderprocessen is het slagingspercentage nog lager. McKinsey beschrijft weliswaar andere transformatiemethoden dan Holding Space. Dit artikel beschrijft de theorie van Heather Plett, zoals je inmiddels zult begrijpen richt Plett zich op de mens.

Heather Plett geeft aan dat je voor Holding Space eerst aan jezelf dient te werken om Holding Space voor een ander mogelijk te maken. Toch is deze theorie sneller te doorgronden als je eerst ‘hoog over’ leest wat Holding Space voor een ander is.

Holding Space voor een ander

Holding Space kan in het Nederlands ook worden vertaald als ‘wachtruimte’ of ‘het reserveren van een plekje’, maar dat is niet wat er bedoeld wordt. Integendeel, het is ruimte houden voor een ander.

Plett beschrijft Holding Space als het bereid zijn om met een ander op reis te gaan:

  • zonder te oordelen
  • daarbij niet het gevoel te geven dat de ander tekortschiet
  • niet proberen te verbeteren en
  • zonder te proberen om de uitkomst te beïnvloeden.

Bovenstaande beschrijving van ruimte houden zijn waarden die eenieder, maar zeker een coach herkent. Vermoedelijk herken jezelf al de contouren van je eigen positieve ervaringen uit het verleden, waarbij je een ander of een ander jou heeft ondersteunt.

Een belangrijk uitgangspunt in deze theorie is dat vrijwel iedereen de behoefte heeft om kwetsbaar te kunnen zijn, zonder veroordeeld te worden. En dat men daar de juiste ruimte voor dient te krijgen. Alleen is dit vaak niet mogelijk, doordat er mogelijk risico’s aan zijn verbonden. In andere theorieën heeft men het dan veelal over het creëren van een veilige omgeving.

Hoe dan ook, de onderliggende behoefte van ruimte houden voor een ander is universeel, waarbij men wel bedacht dient te zijn op bijvoorbeeld psychopaten en narcisten. Die wel de behoefte hebben aan de aandacht, maar de geboden ruimte benutten voor eigen doeleinden.

De kracht van Holding Space

De kracht van Holding Space is dus dat het anders kijkt naar de ruimte die een mens zelf mag invullen. Want waar Holding Space feitelijk voor staat is het ruimte bieden aan mensen om te onderzoeken, input te leveren, te oefenen, te ervaren en te ontwikkelen in hun ruimte. Heel agile dus!

Om verandering te bewerkstelligen bij jezelf kan een ander vaak goed helpen, maar wat er dan echter eerst nodig is dat de veranderaar in staat is om zijn of haar ‘leiderschap’ om te zetten in Holding Space te creëren voor zichzelf.

Dat vraagt om een bijzondere (leiderschaps)competentie: ‘het containen’ van je eigen aannames, denkwijzen en andere elementen. Alleen dan ben je volgens Plett in staat om een Holding Space voor anderen te bieden. Dus volgt nu de paragraaf: Holding Space voor jezelf.

Holding Space voor jezelf

Volgens Plett ben je alleen in staat om een Holding Space te creëren als je zelf in staat bent om jezelf te kunnen containen. Dus hoe zit het eigenlijk met jouw aannames, denkwijzen en (voor)oordelen.

Laten we eens starten met de stelling dat een moderne leider in de huidige complexe en turbulente omgeving anders dient te begeleiden dan voorheen. Aan de hand van de theorie volgen nu een aantal vragen waarbij je nu getriggerd wordt om na te denken hoe goed je kunt ‘containen’ als leider. Overigens staat dit niet in het boek, Plett hanteert geen meetlat, maar het helpt je wellicht om jezelf een aantal wezenlijke vragen te stellen.

Cijfers en facts

Ben jij een leider die kan sturen op cijfers en facts? Vermoedelijk is dat voor jou vanzelfsprekend, maar is dat nu echt zo? Hoeveel zekerheid zoek in je cijfers, forecasts en andere externe informatie.

Denk je nog echt te kunnen beslissen met 100% zekerheid? Hoe zeker ben jij over jouw data, is deze nog wel accuraat? In hoeverre kan jij nog gebruik maken van je buikgevoel, intuïtie of (levens)wijsheid?

Onzekerheid

Wat voel jij als je een beslissing moet nemen met onzekerheid? Durf je deze onzekerheid te delen?

Kwetsbaarheid

Durf jij je kwetsbaar op te stellen? Niet direct antwoorden, want weet je uberhaupt wat je daarvoor nodig hebt? Durf je hulp te vragen of voel je jezelf dan niet veilig?

Fouten en falen

Maak jij fouten? Neem jij de verantwoordelijkheid voor fouten? Durf je te falen of gaat dan ‘je kop er af’ Wat denk jij wat dat doet met jouw medewerkers als jijzelf geen fouten toegeeft?

Controle over emoties

Vermoedelijk ben jij een leider die exact weet wanneer je emotioneel geraakt wordt, want angst, boosheid en onzekerheid heb jij als leider altijd feilloos onder controle. Toch? De echte vraag is echter hoe ga jij daar nu echt mee om?

Bovenstaande beschrijft next level leiderschap. Je weet allang dat ‘ruimte bieden’ binnen Agile werken een gegeven is, maar de ruimte die je wilt of kunt bieden en de wijze waarop is geen standaard gegeven. Waar sta jij in je ontwikkeling? Kies jij voor Holding Space of volg je liever een ander pad?

Agile en Holding Space

‘Ruimte bieden’ is binnen Agile in allerlei agile ritmieken standaard opgenomen, maar hoe creëer je nu een Holding Space volgens Plett?

Zoals gezegd kan Holding Space heel spiritueel worden aangevlogen, daar is niets mis mee mits het ook passend is voor de organisatie. De meeste commerciële organisaties zullen zich echter niet herkennen in het spirituele, maar zullen zich direct herkennen in de gezamenlijke behoefte aan o.a. openheid, veiligheid en zich kunnen en mogen uitspreken.

Kortom, wil je succesvol veranderen dan zal je volgens Plett de volgende 8 eigenschappen of kenmerken van Holding Space dienen in te brengen. Daar kan een coach of facilitator prima bij ondersteunen, toch zal iedereen dit zelf verder kunnen ontwikkelen.

De 8 kenmerken van Holding Space

Voor het creëren van een Holding Space heb je een aantal uitgangspunten die eenieder, zowel een deelnemer, leider, coach of facilitator dient te hanteren.

  1. Geef mensen de ruimte om hun eigen intuïtie en wijsheid aan te boren en te vertrouwen.
  2. Geef mensen alleen zoveel informatie als ze aankunnen.  Dus niet meer dan ze aankunnen, omdat jij zo graag wilt delen.
  3. Laat mensen in hun kracht, neem hen hun kracht of macht niet af (dit noemt men ook wel empoweren)
  4. Laat je eigen ego thuis. Uit ego komt wellicht goede raad, maar ook kramp als de ander een ander pad kiest dan jij zou willen.
  5. Creëer een ruimte waarin men zich veilig genoeg voelt. Om fouten te mogen maken en zelfs te falen.
  6. Geef raad en hulp. Doordacht, overwogen en op een nederige en bedachtzame manier. Kortom, liefdevol!
  7. Maak een container voor complexe emoties, angst, trauma etc. Want één is zeker, oud zeer zal naar boven komen. Niet verwerkte pijn uit het (verre) verleden is te verwachten.
  8. Het gaat om de ander. Sta toe dat zij andere beslissingen nemen, andere keuzes, andere zaken en andere ervaringen beleven of te willen hebben dan dat jij wenst of zelf zou willen.

4 belemmeringen

De opsomming van Plett hierboven lijkt zo gemakkelijk uitvoerbaar, maar de ervaring leert dat dit bijzonder uitdagend blijkt te zijn. Dit komt omdat we ander graag goed bedoeld willen helpen. Maar ‘helpen’ gaat zo snel fout, men denkt dan dat helpen door:

  • Advies te geven. Bijvoorbeeld door te duwen, trekken en sleuren om de ander harder te laten gaan, hiermee veroordeel je eigenlijk een ander.
  • Het probleem van de ander oplossen, waardoor je de kracht van een ander wegneemt.
  • Je deelt wat je allemaal weet, maar het is te veel voor de ander voor het moment, je overweldigt ze en gaat boven de ander staan.
  • Aangeven dat de ander meer zou moeten weten, je beoordeelt de ander op je eigen waarden en normen en daarmee beschaam je de ander.

Wil je Holding Space zelf goed kunnen uitvoeren dan dien je volgens Plett jezelf goed te kennen, zelfbewust zijn, nederig te zijn en jezelf opzij kunnen zetten. Wat wellicht jouw grootste uitdaging is dat je jouw schaduwkant dient te kennen.

Schaduwkant en Holding Space

Schaduwkant is een begrip van Carl Gustav Jung. De schaduwkant betekent in de psychologie dat gedeelte van ons onbewuste waar zich onze verdrongen zwakheden, tekortkomingen en instincten bevinden.

Het is een duistere kant die ontstaat wanneer we onze kwetsbaarheid ontkennen, verbergen of negeren. Mensen duwen dit naar ‘de donkere kant’ en kunnen het daardoor zelf niet meer helder zien.

Ook Plett bepleit het ontdekken van je schaduwkant, want daar bevindt zich o.a. vijandigheid, trots, afstandelijkheid, opstandigheid en superioriteit. Kortom, allerlei zaken die het helpen van een ander of het vragen om hulp kunnen blokkeren.

Het durven kijken naar en onderzoeken van jouw schaduwkant maakt je mogelijk een completer mens en derhalve beter geschikt om Holding Space tot stand te brengen.

Dit dien je dus te ontwikkelen om Holding Space goed te kunnen toepassen. Hoe kan je bijvoorbeeld vertrouwen bieden als je niet instaat bent om een ander te vertrouwen?

De onderbelichte kant van Holding Space

Holding Space is een prachtige theorie, want wie vindt het nu niet fijn als men zich kan ontwikkelen met de hulp en liefdevolle aandacht van een ander.

Plett gunt iedereen dezelfde ervaring en beschrijft dat Holding Space een goede methode is om jezelf en anderen verder te ontwikkelen. Waar de onderbelichte kant zich op richt is de onvoorwaardelijke liefde en steun. Het advies is om de genoemde onvoorwaardelijkheid eens nader te beschouwen.

De vraag is namelijk tot hoever je kunt en wilt gaan als Space Holder. Als Space Holder zijn er altijd anderen die graag ondersteunt worden, dat doe je immers vanuit een goed hart. Het is namelijk fantastisch als je een ander verder helpt, dat dient ook onvoorwaardelijk plaats te vinden, maar …

Wat doe je als je constateert dat de ander de opgedane ervaring niet verder deelt. Dan kan je er vanuit altruïstische overwegingen gerust mee doorgaan, maar overweeg dan ook eens om een ander te gaan helpen die de opgedane ervaring wel wilt delen. Blijf in het oog houden dat een mooie gedachte van Holding Space is dat de ander daarna ook anderen gaat helpen.

Het ultieme doel van elke Space Holder is namelijk een samenleving waar anderen elkaar helpen. Het uitgangspunt blijft dat het helpen van de één, uiteindelijk leidt tot geholpen te worden door een ander.

Daar kan het wringen! Waak er als Space Holder voor dat je niet in de dramadriehoek van Karpman terecht komt.

Samenvatting Holding Space

Hoewel de Holding Space theorie bestaat uit 8 kenmerken is de theorie in drie zinnen samen te vatten:

  • Bereid zijn om opzij te stappen, waardoor de ander eigen keuzes kan maken.
  • Een zachte begeleiding geven wanneer het nodig is en een onvoorwaardelijke liefde en steun te bieden.
  • De ander zich veilig laten voelen, zelfs als deze fouten maakt.

Heather Plett benadrukt dat Holding Space iedereen verder kan brengen, het is iets dat iedereen kan doen voor elkaar, voor onze partners, vrienden, collega’s en vreemden. Je dient er alleen wel voor open te staan.

Het toepassen van Holding Space vraagt echter om oefening, waarbij het voortdurend beoefenen van Holding Space een ontwikkeling tot stand brengt. Een ontwikkeling die voor elk persoon uniek is.

In een organisatorische omgeving zullen met name de 8 kenmerken een enorme impact kunnen maken. De kenmerken sluiten aan bij het agile gedachtegoed. Zelfs als je deze adviezen slechts deels toepast kunnen er al mooie stappen voorwaarts worden gemaakt.

Lees ook het artikel: Wat is Theory U van Scharmer? of Wat is radicaal openhartig leiderschap?

Leave a Comment